[hayatbilgisayar]

Sevgili arkadaşlar,
Türkiye'de freelance kelimesinin anlamını yitirdiğini söylüyorsunuz. Alınmayın ama zaten bu kelimenin Türkiye'de hiçbir anlamı olmadı ki. Amerika'da nüfusun değil 1/3'ü, hepsi freelance olsa da farketmez, çünkü orada herkes vergi mükellefidir, Avrupa Topluluğu'na bağlı çoğu ülkede de bu böyledir. Orada dışarıdan bir firmaya iş yapabilirsiniz, ama firma yaptığınız işin bedelini size öderken size makbuz da imzalatır, ve o makbuzu vergi dairesine ibraz eder. Böylece o firma ödediği parayı vergisinden düşer, freelance iş yapan şahıs da belli limitlerde kalırsa vergi vermez veya çok az vergi verir, ama belirlenen limitleri aşarsa kurumlar kadar vergi vermek zorunda kalır. Zaten kazandığı para o limitlere gelirse, vergi dairesi size artık şirket olmanız lazım diye uyarıda bulunur.

Bu sistem bizim yasalarımızda da bulunmaktadır, ama bizdeki tek fark, iş yaptığınız firma size parayı öderken size gider makbuzu imzalatır, bu gider makbuzunun adedi bellidir, seri numarası ile basılır ve tasdik ettirilir, dolayısı ile firma bu gider makbuzunu da vergi dairesine ibraz etmek zorundadır, fakat bizdeki fark olarak; size verilen net miktarın üzerine firma vergi oranı kadar farkı ekler, mesela size 100 ödemişse makbuzun toplamını 140 olarak yazar, aradaki 40 farkı da 3 ayda bir muhtasar ile beyan edip devlete stopaj olarak öder. Yani sanki fatura kesmiş gibi devlete vergisini verir. Dolayısı ile firmalar bunu vermemek, yani vergi kaçırmak için size gider makbuzu imzalatmazlar. Yani, bu durumda hem firma, hem de siz yasadışı bir iş yapmış durumunda olursunuz. Uzun lafın kısası, bizde freelance iş yapanların yasaca karşılığı kayıt dışı iş yapandır, dolayısı ile bu işi yaptıran firma da vergi kaçıran firmadır. Yani freelance iş yapanların korsan program satanlardan, hacker'lık yapanlardan farkı yoktur.

Bakın burada freelance dediğiniz kişinin yaptığı işin kalitesi, olağanüstü büyük projelerde çalışmış olması, çok başarılı işler çıkarması hiçbir ölçü olarak kabul edilemez, çünkü yaptığı iş yasadışıdır (gider makbuzu ile iş yapanlar hariç tabii ki). Burada anlatmak istediğim konunun özü "zaten kim vergi veriyor ki, bir de devlete vergi mi vereceğim, devlet bana ne veriyor ki, vergi vereyim de hortumcular mı alsın" gibi hepimizin bildiği sorunlar değildir, işin özü yapılan işin gayriyasal olmasıdır, az önce yazdığım sorunlar takdir edersiniz ki bu konuyu haklı çıkarmaz. Burada devletin tek kabahati kişisel vergi numarası sistemini bir türlü oturtamamış olmasıdır, zaten baktılar ki olmuyor, kişisel vergi numaralarını kaldırdılar, 2007 başından itibaren vergi dairesinde de vatandaşlık numarası geçerlik olacak. Onun peşinden de freelance denilen serbest çalışanlara da vergi kontrolleri getirilecek, ki ben de bunun olmasını canı gönülden istiyorum. Açıkçası ben bir limited şirket ortağı olarak, 25.- YTL'lik hosting faturası kessem bile ay sonunda bunun KDV'sini ödüyorum, 3 ayda bir vergi oranımı ödüyorum, yılda bir kalan toplam vergimi de ödüyorum. Ama başka biri ben freelance çalışıyorum diye 2.500.- YTL'lik iş yaparsa, o parayı da olduğu gibi cebine atarsa, KDV'sini vergisini vermezse, tabii ki ben de devletten benim hakkımı savunmasını isterim, freelance iş yapanın ise benim haklarımı kim savunacak diye bir soru sorması çok anlamsızdır, çünkü bu konuda yasal hiçbir hakkı yoktur.

Sizin dediğiniz gibi freelance kelimesinin kötü bir şey olarak anlamlanması ise çok yanlış değildir, birinci olarak yukarıda yazdıklarımı dikkatle okumuşsanız, öncelikle yasadışı bir iş yapmış durumunda olduğunuzu bilmeniz gerekir. İkinci olarak ise, ortada yapılacak işin bedeli 1.000.- YTL ise, ve ben bu işi yapıp 1.000 YTL'lik faturamı kesiyorsam, benim cebime hemen hemen bunun tam yarısı, yani 500.- YTL girer, kalan yarısı KDV ve vergi olarak devlete gider. Tabii bunu bilen freelance arkadaşım da gidip o iş için 500.- YTL fiyat verirse, firmada aklı başında bir firma değilse cebimden yarı yarıya az para çıkacak diye işi freelance olana verir. Halbuki o firma zaten benden alacağı fatura ile KDV'sinden ve vergisinden düşecek, hemen olmasa bile uzun vadede yine cebinden 500.- YTL çıkmış olacaktır. Ama firma sahiplerinin çoğu da olayı kurumsal bazda değil de, firma benim, dolayısı ile çıkan para da benim cebimden çıkıyor mantığı ile yaşadıkları için, ceplerinden az para verdiklerini zannederler.

Ben o yazıyı okumadım, ama işin kurumsal yanından baktığınız zaman ikinci en büyük sorun da freelance çalışan birinin muhatap alınmaması gerektiğidir. Çünkü işin ortasında, sonunda veya sonrasında herhangi bir sorun çıkarsa, firma da freelance arkadaş ile bir sözleşme yapmamışsa, ve ödediği paraları gider makbuzu ile belgelememişse, tamamen ve tamamen o kişinin insafına kalmış durumdadır. Eğer kişi bana ne ben işi yaptım, paramı da aldım tarzında olaya yaklaşırsa (ki çoğu freelance böyle yapmaktadır, o yüzden dediğiniz gibi freelance'in anlamı kötüye gitmektedir), o zaman o işi yaptıran firma kendi açısından zor durumda kalacaktır. Halbuki kurumsal firmalarda herşeyin yazılı, kayıtlı ve resmi belgeli olması birinci ve en önemli koşuldur, ISO, vs. gibi tüm standartların da birinci koşulu budur.

Bu yazdıklarımdan dolayı freelance çalışan arkadaşlarım bana kızacaklar, ama lütfen yazıyı bir kez daha okuyunuz, dediklerimin hiçbirinde abartı veya yanlış yoktur. Üstelik ben de freelance arkadaşlar ile sık sık çalışmaktayım, ama uzun vadeli bir proje olursa geçici sigorta yaparım, kısa vadeli bir proje olursa da mutlaka gider makbuzu imzalatarak ödemesini yaparım. Bana sen ayda mı yaşıyorsun kardeşim demeyin, keşke herkes böyle yapsa da ülkede birşeyler düzelmeye başlasa, ama bu konularda da hiç umudum yok.

Yazdıklarımı sabırla okuyan arkadaşlara teşekkür ederim.

[UlgenKhan]

@hayatbilgisayar,

Yazdıklarınıza katılıp katılmamaktan öte, önemli bir hukuki yanlışlık söz konusu... Şöyle ki;

Gelir Vergisi Kanunu

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kazançlarda İstisnalar
Serbest meslek kazançlarında:

Madde 18 - (Değişik: 4/12/1985 - 3239/40 md.)
(Değişik birinci fıkra: 11/8/1999 - 4444/4 md.)
Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.

Bu bağlamda; freelance olarak tabir edilen serbest meslek sahiplerinin işlerini yasadışı olarak nitelendirmek hukuken doğruyu ifade etmemektedir.

Zira serbest meslek kazançları, kurumsal nitelikteki kazançlar gibi Kurumlar Vergisi'ne tabi tutulmazlar.

[hayatbilgisayar]

Haklısın UlgenKhan, düzeltmen ve uyarın için teşekkür ederim. Ama burada anahtar kelime "Serbest meslek", acaba freelance çalışan arkadaşlarımızın hangisi vergi dairesine serbest meslek olarak kayıtlılar, onu da araştırmak ve sormak lazım.

İlgili kanunun diğer maddelerinden;
Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır ve serbest meslek faaliyeti, “sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin, bir işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında, kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.” Bu işi yapan kimselere serbest meslek erbabı denilir.
Gelir Vergisi Kanunumuza (GVK) göre, gelir vergisinin konusu gelirdir ve vergiyi doğuran olay, gelirin elde edilmesidir. Bu durumda gelir elde eden bir gerçek kişiden gelir vergisi talep edilebilir.
Serbest meslek erbabı, mesleki kazançlarını Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tuttukları “Serbest meslek kazanç defteri”ne istinaden tespit ederler.
Aksine hüküm bulunmadıkça mükellefler ve dolayısıyla serbest meslek erbabları da gerçek usulde vergilendirilirler.
Gelir vergisi mükellefleri bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için yıllık beyanname verirler ve mükelleflerin yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratları, üzerinde tasarruf edebildiği yılda elde edilmiş sayılır.

Bence bu konuda bahsi edilen freelance tabiri, yukarıda yazdığı gibi vergi dairesine serbest meslek erbabı olarak kayıtlı, makbuzlarını kesen, yıllık beyanname veren arkadaşlar mı, pek sanmıyorum.

Ayrıca bir web sitesi (burada web sitesi yapımını konuşuyoruz değil mi), ne kadar bir bilgisayar yazılımı sayılır, onu da ayrıca araştırmak lazım.

[UlgenKhan]

hayatbilgisayar tarafından gönderilen mesaj:

Aksine hüküm bulunmadıkça mükellefler ve dolayısıyla serbest meslek erbabları da gerçek usulde vergilendirilirler.

Gelir vergisi mükellefleri bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için yıllık beyanname verirler ve mükelleflerin yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratları, üzerinde tasarruf edebildiği yılda elde edilmiş sayılır.

Aksine hüküm = GVK madde 18 / 1

Serbest meslek erbabının kayıt tutması ise, gelir vergisine muhatap olacak kazanç sahipleri içindir. GVK madde 18 / 1 itibarı ile, açık bir hüküm neticesinde, freelance çalışanlar gelir vergisinden müstesna kılınmış; kayıt zorunluluğu kaldırılmıştır.

Sizin bahsini ettiğiniz serbest meslek erbabı; gelir vergisinden müstesna olmayan, GVK çerçevesinde tüccar sınıflandırmasına dahil olacak kişilerden ibarettir.

web sitesi tasarımı da dahil olmak üzere, bilgisayar ortamında çalışan / işleyen, özü ve kullanımı itibarı ile bilgisayara özgü teknikler (kod, şablon vs.) ile vücuda getirilen işler bilgisayar programı olarak sayılır. web tasarımı ve programcılığı, özü itibarı ile kodlama vb. spesifik teknikler gerektirdiğinden pek tabii bilgisayar programı olarak sayılırlar.

[hayatbilgisayar]

Ayrıca Maliye Bakanlığı demiş ki; Görüldüğü gibi telif kazançlarının vergilendirilmesinde tam istisna uygulamasından söz edilmesi mümkün değildir. Yapılan vergi kesintisinin dışında, ortaya çıkacak bir vergi yükü söz konusu olmayacağından yapılan % 17 oranındaki vergi kesintisi nihai vergileme olmaktadır. Böylece, telif kazancı elde eden (burada telif kazancı dediği senin yazdığın Madde 18'i kapsıyor) mükellefler gelir vergisinin artan oranlı tarife uygulamasına tabi olmayacakları gibi, defter tutma ve beyanname verme gibi şekli mükellefiyete de tabi tutulmamış olmaktadırlar.
Aynı maddenin son bendinde ise; “Serbest meslek kazançları istinasının, bu Kanunun 94. maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.” denilmektedir. GVK’ nın 94/2-a maddesinde 18. madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden % 17 vergi kesintisi yapılacağı belirtilmektedir.

Yani teliften (bilgisayar yazılımından) elde ettiğin gelirin % 17'sini ne olursa olsun vergi olarak veriyorsun. Neyse, biz aldığımız paranın % 50'sini veriyoruz, serbest meslek sahipleri içinde madde 18'e giren serbest meslek erbapları % 17 veriyormuş, buna da şükür

[hayatbilgisayar]

Ben avukat değilim, UlgenKhan sen de avukat değilsin sanıyorum O yüzden benim okuduğuma göre ne olursa olsun % 17 vergi verilecek diye anlıyorum, sen tümden muaf diyorsun. Kanun hakkında çok detaylı bilgi sahibi olmadığım için daha fazla yorumda bulunamayacağım, sen konuyu daha iyi incelemişsin.

O zaman freelance çalışan arkadaşlarımızdan ricam, gidip vergi dairesine serbest meslek erbabı olarak kaydolsunlar, işlerini yapsınlar, vergiden muaf olduklarına göre aldıkları paraları da ceplerine atsınlar. Tabii burada bir sürü yazılım firması niye sürekli yazılım KDV'den muaf tutulsun, vergi alınmasın diye bağrışıyorlar bunu anlamadım. logo, ETA, Link, hatta Microsoft'un kafası bunlara basmıyor mu, Microsoft'un Türkiye Genel Müdürü kendini serbest meslek erbabı olarak kaydettirsin, yazılımlarını onun üzerinden satsınlar, vergi de vermesinler

[sermerane]

UlgenKhan tarafından gönderilen mesaj:

Aksine hüküm = GVK madde 18 / 1

Serbest meslek erbabının kayıt tutması ise, gelir vergisine muhatap olacak kazanç sahipleri içindir. GVK madde 18 / 1 itibarı ile, açık bir hüküm neticesinde, freelance çalışanlar gelir vergisinden müstesna kılınmış; kayıt zorunluluğu kaldırılmıştır.

Sizin bahsini ettiğiniz serbest meslek erbabı; gelir vergisinden müstesna olmayan, GVK çerçevesinde tüccar sınıflandırmasına dahil olacak kişilerden ibarettir.

web sitesi tasarımı da dahil olmak üzere, bilgisayar ortamında çalışan / işleyen, özü ve kullanımı itibarı ile bilgisayara özgü teknikler (kod, şablon vs.) ile vücuda getirilen işler bilgisayar programı olarak sayılır. web tasarımı ve programcılığı, özü itibarı ile kodlama vb. spesifik teknikler gerektirdiğinden pek tabii bilgisayar programı olarak sayılırlar.

Bu konuda bilgim yok ama sizin bilgileriniz arasında şaştım kaldım. Biriniz kayıt olmamız gerektiğini ve bu işten vergi vermemiz gerektiğini, biriniz ise gerekmediğini söylüyor. Ben şöyle yaklaşmak istiyorum. Sanırım 2007 ocakta her şirkete bir web sitesi zorunluluğu yürürlüğe girecek. Bu yasa gereği firmalar sitelerini yaptırdıkları şirketlere veya freelancer çalışan serbest meslek erbabına makbuz kesmeyecekler mi? Burada kazanç sağlayan şirket olunca vergi verecek, freelancer olunca vermeyecek mi? Değerli bilgiler için teşekkürler.

[UlgenKhan]

GVK madde 94 / 2-a hükmü, tevkif usulü ile vergilendirmeden bahsetmektedir; ki tevkifan yapılan vergilendirmede ne GVK madde 18 / 1 kapsamında değerlendirilen kazançların sahipleri kayıt sistemine dahil olmak zorundadırlar, ne de bu madde hükmü ile söz konusu kazanç sahipleri gelir vergisinin muhatabı sayılırlar. Adı geçen vergi kesintisi (tevkifi) re'sen yapılan bir uygulamayı ifade etmektedir.

Bu bağlamda; freelance çalışanlar açısından, bir vergi kaçağından bahsedilmesi yine mümkün olmamaktadır.

[hayatbilgisayar]

Valla çok merak ettim, üşenmedim babamı kaldırdım, hem annem hem babam iş hukuku avukatıdır. Sanki biraz kızdı gibi ama yarın kendimi affettiririm, kanunun diğer maddelerinde diyormuş ki;

Buna göre, telif hakkı sözleşmesine konu olan çalışmaların, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre eser niteliği taşıması ve bu durumun kişi tarafından tevsik ve ispat edilmesi şartı ile söz konusu çalışmalardan elde edilecek hasılata münhasır olmak üzere, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanması mümkün bulunmaktadır.

Ayrıca, yukarıda belirtilen koşulları taşımayan, söz konusu serbest meslek erbablarına yapılacak ödemelerden ise, anılan Kanunun 94/2-a maddesi gereğince %15 (20.08.1999)tarih ve 99/13230 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 01.09.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) nispetinde gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Ancak, yukarıda belirtilen koşulları taşımayan, söz konusu serbest meslek erbablarına yapılacak ödemelerden ise, anılan Kanunun 94/2-b maddesi gereğince %20 (27/11/1999 tarih ve 99/13646 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 01/12/1999 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) nispetinde gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekir.

Yani önce yazılımını (web siteni) Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre ispat edeceksin, buna hangi bakanlık bakıyorsa ondan izin alacaksın. İzin alamıyorsan da paşa paşa vergini vereceksin. Olmadı valla, yırtamadı freelance'çiler. O zaman diyor babam (benim de dediğim gibi) bütün bilgisayar programlarının vergiden muaf olması gerekir.

Yetmiyorumuş gibi;

Ayrıca, 19 seri no.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre, telif hakkına konu olan hususlarda devamlılık arzedecek şekilde faaliyette bulunulmaması ve bu işin mutad meslek haline getirilmemesi, başka bir ifade ile aynı yılda veya birbirini takip eden yıllarda birden fazla eser meydana getirilmemesi şartıyla, yapılan faaliyet arızi serbest meslek faaliyeti kapsamına gireceğinden , söz konusu çalışmaların satışları katma değer vergisinin konusuna girmeyecektir. Fakat bu faaliyet devamlılık arzedecek şekilde yapılırsa, gerçek usulde katma değer vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmesi gerekecektir. Ancak, teslimlerin tamamının Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılanlara yapılması halinde, başka bir nedenle gerçek usulde katma değer vergisi mükellefiyeti de bulunmuyorsa, teslimden doğan katma değer vergisi 94 üncü maddede sayılanlar tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilecektir. Bu durumda, işlemden önce ilgili vergi dairesine yazılı olarak başvurulması şartıyla , katma değer vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmesine ve beyanname verilmesine gerek bulunmamaktadır.

Yani yılda sadece 1 eser yaratabilirsin, öyle ayda 3 site yapıp da hepsini KDV'den muaf yapamıyorsun, vergiden muaf oluyorsun ama birinciden sonra KDV'lerini vermen gerekiyor.

[hayatbilgisayar]

Ama olmuyor işte UlgenKhan, ya gidip her yaptığın web siteni Kültür Bakanlığı'na tasdik ettirip Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na dahil ettireceksin, bu şekilde vergi vermeyebilirsin. Ama yıl içinde yaptığın birinci işte KDV vermiyorsun, ikinci işte ve sonraki işlerde % 18 KDV'ni veriyorsun.

Durum böyle sermerane, yani her şekilde vergi dairesine kayıt olman gerekiyor, bundan kaçış yok. Yani ben freelance'im, web sitesi yaparım, vergi de vermem gibi bir şansın hiç yok. O zaman gidip her web siteni Kültür Bakanlığı'nda eser olarak kayıt ettirmen gerekecek. Onda da ikinci eserinden sonra KDV vermeye başlayacaksın.

Bizim devlet ve kanunlar da o kadar kötü değilmiş canım, bir takım açıklar bulunuyor ama sonunda bir yerden mutlaka yakalıyorlar.

Ek Not : Babam beni aradı, oğlum biz o kadar kafasız mıyız, o zaman seni serbest meslek erbabı yapardık, bu maddeden yararlandırıp KDV ve vergi verdirmezdik, boşuna mı limited şirket kurduk diye biraz kızdı. Yarın gönlünü almak için daha fazla şirinlik yapmam gerekecek