[oguz]

Merhaba,
Bir çalışma üzerinden örnekle ilerleyelim. Bir grafik ofis bir firma için bir broşür tasarımı yaptı.
Aynı tasarım aynı grafit ofis tarafından dergi ilanı, gazete ilanı, açıkhava pano (bir kaç ebatta) ve konsept çok tuttuğundan kampanya için özel müşteri kartı (şu üzerinde numara olan, pvc kartlardan) uygulaması yapıldı. Buraya kadar tamam..

1- Broşürde sorunsuz şekilde grafikofisim(+tel) imzası arkaya mini mini eklendi.
2- Dergi ilanı için tel silindi, ancak grafikofisim imzası yine mini mini bırakıldı. ANCAK yerel dergi tarafından SİLİNDİ. Nedenini sorduğumuzda dergiyi siz yapıyorsunuz sanılır! gibi anlamsız bir gerekçe sunuldu.
3- Açıkhava ilan panoları için yapılan çalışmada daha değişik bir durum söz konusu.. İmzamız koyduğumuz yerde sağ alt kenarda yatay ve mini mini dururken, çıkışı alan yer kendi imzasını ekleme gereği hissetmiş. (Bu nokta da konuyu saptırmadan belirteyim; bunu en olmayacak şekilde, çalışmanın sol alt köşesine, iyice görünsün diyede sarı bir elips içinde koymuştur.) Müşterimize ve baskıyı alan yere gereken uyarıyı yaptığımızda, müşteri tarafından 'Neyse canım, bi dahakine uyarırız, bu kadar çıkış alındı, geri mi verelim?' şeklinde teselli(!) edildik.
4- Müşteri kartı ise, hepi topu 5x8 cm. ebatlarında olduğundan ve zaten"bunda imza mimza olur mu canım?" diye düşünülürken kartı yapan firmanın hatrı sayılır bi puntoda imzasını görüverdik.

ve dedik ki nedir işin kuralı, etiği? Öğrenelim, öğretelim? Biz yanlış düşünüyorsak onu bilelim, kartvizitin üstüne biz de adımızı telimizi cebimizi -emalimizi yazalım (şaka tabi, şaka.. di mi )

Bilgili arkadaşların yorum ve değerlendirmelerini bekliyorum.

Şimdiden teşekkür...

Not: Konu olan olaylar Samsun'da geçmektedir.

[cgencer]

tasarımı yapan ajansın ilana imza atması normaldir; lakin işte her emeği geçen matbaacı, ofisboy çaycı,3. partilere refere etmek gereksizdir. bu referansı kendileri almaya çalışırlarsa yaptıkları yanlıştır, müşterinin nazikçe yaklaşması iyi niyet göstergesi olsa da matbaanın yüzsüzlüğünü bir nevi cezalandırmak ve işi iade etmek gerekir diye düşünüyorum. sonuçta yaptıkları işin ücretini alıyorlar ve tasarım değil bilgisi, yöntemi belirli işçilik yapıyorlar.

hoş, aslında düşünürsek, çalışmaların kişisel işler olmadığını ve hiçbirisinin sanatçı çalışması olmadığından dolayı ajansın da imza atması doğru görülmeyebilir. sonuçta tasarımda da öğrenilen ve geliştirilen bir tanıtım ve uygulamadır. müşteri de parasını verdiğine göre, ajansın tanıtımı değil, müşterinin tanıtımı yapılmalıdır.

buna benzer bir soru(-n) da bir ajanstayken yapılan çalışmaların kişisel portfolyoya eklenip eklenemeyeceğine dair. bahsi geçen ajansın ismini belirterek eklenebilir diye düşünüyorum. benzeri bir şekilde müşterinin rızasıyla ajansın minicik puntolarla imzasını yazması hoş görülebilir. ama matbaanın falan bunda payı olamaz; hele hele iri puntoyla müşteri kartını kirletmelerini ben ciddi bir yüzsüzlük oalrak yorumlarım. kaldı ki, matbaanın verileni aynen yapmak, değiştirmemek zorunluluğu vardır. bunun biraz daha abartısı, "yahu tamam sen art direktör müsün nesin, eyvallah, ama ben bu senin tasarımı beğenmedim, bak şurasını böyle yaptım, şu rengi çok carttı, hoop açıverdim azıcık, bir de ufak kız figürü buldum webde, onu ekleyiverdim, aha bak daha sempatik olmamış mı" gibi bir ifadeye yol açar. kimse matbaadan tasarıma ya daiçeriğe müdahalesini istemedi; hatta müdahale edilmemesi için parasını alıyor. ha, işi sponsorluk bazında yapmışsa tabii ki o matbaayı da sponsoırların kısmına eklemek icap eder, ama o ayrı bir mesele. para alınmışsa ve karşılığında belirli bir kalitede iş bekleniyorsa hiçbir müdahale hakkı yoktur matbaanın. o matbaaya göz yummak yerine, "kusura bakmayın, bu yaklaşımınızla sizinle çalışamayız, kalitemize aykırı hareket ediyorsunuz, siz gidin ufak şirketlerin başka içine edin, elbet istediğimizi temzi yapan bir matbaa buluruz" demek gerekir.

[meteryus]

Bir tasarım işinde mattabanın , kağıdı üreten firmanın yada üründe emeği olan herhangi bir kuruluşun imzansının bulunması ne kadar yanlışsa , tasarımcının veya tasarım yapan firmanın da reklamının bulunması o kadar yanlış, tamemen sattığınız ve bundan sonrası için başka bir firmanın dağıtım ağında kullanılacak bir ürünün üzerinde sizin imzanızın bulunması , ürünü veriğiniz firmanın dağıtım ağını kendi reklamınız için kullanmanız anlamına gelir.

Mesela afiş yaptığınız bir firma sizin imzanız olan bir afişi sokaklara caddelere asmaya başladığında siz de bu afiş yardımı ile kendi reklamınızı yapmış olursunuz bu durumda bu afiş yalnızca tasarım yaptığınız firmanın değil aynı zamanda sizin afişiniz olur, siz de bu afişle kendi reklamınızı yaptığınıza göre önceden konuşulup fiyattan düşülmesi gerekir.

Bu tasarımcılar ve tasarım yapan firmalar için bir dezavantaj gibi görülebilir ama tasarım yapan firmaların tüm reklam ağını tasrım yaptıkları firmaların reklam ağları üzerine kurması doğru değil , kendi ağlarını oluşturup kendi kendi referanslarını göstererek reklam yapmaları daha mantıklı.

Tabi bu yazdıklarım bu işin etik kuralı veya kanuni durumu ile ilgili değil, benim bakış açım.

[omerbalyali]

web Sitelerinde şöyle de yapılabiliyor;

http://www.ersencer.com/pixel.htm

[oguz]

Meteryus, değindiğin konu olayın önemli başka bir boyutu.. Benim üzerinde durduğum; "bu çalışma bizim tarafımızdan yapılmıştır.." durumunda atılan imzanın silinmesi, ek yapılması, baskıya yapan kişi, dergi, çıkışı alan kişi vb.. tarafından 'kendi çalışmaları gibi' gösterilmesidir.
Haklılığına katıldığım birçok noktaya değinmişsin. Zaman zaman bunları kendi aramızda da tartışıyoruz. Örneklemem gerekirse ben çoklukla (İlle de imza atacaksak) telefon numarasının yazılmasını istemiyorum. Bazı çalışmalara da -özellikle daha önce yapılmış aynı konsept çalışmalarda- imzayı ben de gereksiz buluyorum.

Geçen gün şahit olduğum ve üzernide yorum dahi yapamadığım bir olayı aktarayım. Uzun zamandır çalışmadğımız bir müşterimizi ziyaret ettim. Bu müşteriye geçen yıl bir ürünü ile ilgili 4 sayfalık bir broşür yapmıştık. Bürosunda tesadüfen broşürleri gördüğümde henüz bitiremediklerini düşünüp sordum, meğerse bitmiş..ve o an çalıştığı bir ajansa çalışmanın bir kopyasının matbaada olduğunu, matbaaya talimat verip 2000 kadar bastırmasını söylemiş. Ajans da mal bulmuş mağribi gibi sevinçle gidip, AYNI ÇALIŞMAYI noktasına dokunmadan SADECE İMZAYI DEĞİŞTİREREK baskıya vermiş.. Ancak bu üstün nitelikli ajanstaki kardeşlerimiz "ne gerek var canım freehande filan, eksportlayalım şunu şöyle eps.." filan derken tüm resimler ve renkler sapıtmış.. Müşteri de işleri kabul etmemiş (hakket çok kötüydü) Ben şimdi neyleyim, bi yandan imzalarını atmalarına sevindim ki biri görse o rezaleti biz yaptık sanardı.. bi yandan a ademoğlu niye imzamı silersin de imzanı koyarsın (bu arada iki isimli kardeşlerim bimemne group-bilmemne ajans..şeklinde )

Kısaca deve hesabı 'nerem doğru ki?!" diyeyim ben sana.

[cgencer]

imza, telifin söz konusu olabildiği sanatsal nitelik taşıyan işlerde söz konusu görselin (ilüstrasyon, fotoğraf gibi) tekrar kullanımını engellemek için de bir uyarı gibi kullanılabilir. ama grafik tasarım denildiği gibi karşılığı ödenerek tüm hakları bir nevi satın alınmış müşteriye yönelik hazırlanmış bir üründür. hal böyle olunca imza atmak esasen doğru değildir. ama gel gör ki, en büyük ajanslar dahi, işin sorumluluğunu ve kredisini üstlenmek adına çok minik puntoyla kısaca ajans ismini yazarlar; müşteri itiraz etmediği sürece. lakin var olan bir imzayı silerek kendisininkini yazmak, hem yüzsüzlüktür, hem de müşterinin onayı alınmadığı için müşteriye hakarettir.
yazılımda da aslında buna benzer bir durum söz konusu; ama orada zaten her bir ürün ciddi farklılıklara sahip olduğu ve ürünler şirketle beraber anıldığı için emeği geçenlerin isimleri, About penceresinde geçer. Bu, aslında ilüstratör çalıştıran ajans ile benzeri bir yaklaşımdır. Ajans, ilüstratörün imzasını koyar, yazılım şirketiyse emeği geçenlerin ismini yazar. Ama yazılım şirketinin ürünlerini paketleyen ya da nakleden şirket isimleri yazmaz niyeyese o pencerede...