[Ceyhun Aksan]

Tasarımda en etkin rol kullanılan imajlar ve bu imajlar arasındaki dengedir. Bu dengeyi sayfa dağılımının, kullanılan materyalin boyutlarının dışında renkleri sağlamaktadır. Özellikle ilk anda yönlendirme işlemi ve ilgiyi sağlamanın yolu yine renklerdir.

Önceki bir yazımda renk kullanımı hakkında kısa bilgiler ve araçlara yer vermiştim. Bu yazıda ise renklerin uyumlu kullanımına dair yazılar, ipuçları ve genel olarak araçlardan bahsedecek ve konumuz olan web tasarımında renklerin nasıl etkin rol oynayabileceğini açıklamaya çalışacağım.

RENK NEDİR?

Rengin teorik anlamından bahsetmek gerekir ise;

Renk, ışığın değişik dalgaboylarının gözün retinasına ulaşması ile ortaya çıkan bir algılamadır. Bu algılama, ışığın maddeler üzerine çarpması ve kısmen soğurulup kısmen yansıması nedeniyle çeşitlilik gösterir ki bunlar renk tonu veya renk olarak adlandırılır. Tüm dalga boyları birden aynı anda gözümüze ulaşırsa bunu beyaz, hiç ışık ulaşmazsa siyah olarak algılarız.

…

RGB (Toplamsal - ışık karışımı)

RGB modelinde harfler R:’Red’ (Kırmızı), G:‘Green’ (Yeşil), B:‘Blue’ (Mavi) anlamına gelir. Bu modelin temeli insanın göz retinasında bu renklere rastgelen ışık dalgaboyu sensörleridir

CMY/CMYK (Çıkarımsal - boya karışımı)

CMY modelinde harfler C:’Cyan’ (Camgöbeği, siyan), M:’Magenta’ (Eflatun, macenta), Y:’Yellow’ (Sarı) anlamına gelir ve bunların üçü boya veya mürekkep olarak karıştırıldığında siyah oluşur. CMY (veya temelde renkli mürekkeplerin daha pahalı olması ve üç renk karışımının pratikte tam siyahtan biraz daha soluk bir renk oluşturması nedenleriyle kullanılan siyah mürekkepli versiyonuyla CMYK) baskı tekniğinde beyaz elde etmek için boş kağıdın rengi kullanılır.

CMY ile RGB’nin bağlantısı

Boyaları karıştırarak elde edilen renkler bir filtreleme işlemi olarak da görülebilir. Örneğin, sarı boya dediğimiz şey aslında tüm dalga boylarıyla yani beyaz ışıkla aydınlanan bir ortamda mavi ışığın filtrelenmesi, dolayısıyla kırmızı ve yeşil ışığın gözümüze aynı anda ulaşmasıdır. Kırmızıyı da filtre edip sadece yeşil ışığın gözümüze ulaşmasını istersek sarı boyayı cyan ile karıştırır, hem mavi hem kırmızı ışığı filtre eder, dolayısıyla yeşil renkte bir boya algılarız.

Daha fazla teorik bilgi için bu bağlantıyı vikipedia ziyaret edebilirsiniz.

Akademik olarak tasarımcılara verilen derslerden renk üzerine açıklamalara yer vermek gerekir ise (Şebnem Soygüder yazısı);

…

Rengin 3 temel niteliği (boyutu) vardır:

1. Temel renk (hue): Rengin kendisidir, türüdür. Sözgelimi Kırmızı. Renklerin hakîm oldukları dalga boyları vardır.

2. Doyma (saturasyon): Rengin saflık derecesi. Bazı kırmızılar soluk, bazısı yoğundur. Kırmızıyı en doğru gösteren en doygun olandır. Bu, “doygunluk” ya da “saflık” olarak da ifade edilebilinir.

3. Parlaklık (value): Rengin ışık yansıtma boyutu. Bazı renkler diğerlerine göre daha açıktır. Renklerin açıklık ve koyuluğunun ölçümüdür. Bu bağlamda parlaklık, siyah-beyaz fotoğraftaki gri skala gibidir. Bu skalada açık renklerin parlaklığı yüksek, koyu renklerin ise parlaklığı düşük kabul edilir. Pembenin rengi açıldıkça parlak grubuna girer. Koyulaştıkça doygunlaşır. Yoksa sanıldığı gibi altın rengi, gümüş rengi, bakır rengi gibi renkler parlak renk değildir. Halk dilinde pırıltılı, parlayan renklere “parlak” denir. Oysa her rengin parlağı vardır. Renk açıldıkça parlak renk grubuna girer. Kırmızının da yeşilin de pembenin de parlağı vardır. Bilinen en parlak renk ise sarıdır.

İkinci tanım: Renk, ışığın meydana getirdiği ruhsal ve fiziksel bir olaydır (KALFAGİL, Sabit, 1998, 27)

Karanlık bir odada turuncu bir bluzunuzu bulabilir misiniz? Evet… Ama eğer onu tanıyorsanız. Odaya girip bulunduğu yerden bluzunuzu alabilirsiniz. Oysa karanlıkta o bluzun rengini göremezsiniz. Sadece bluzunuzu tanıdığınız için hafızanız devreye girer ve karanlıkta da sanki turuncu bluzunuzu görmüşçesine davranırsınız. Size ait olmayan, hiç tanımadığınız bir hırkayı almak için aynı odaya girdiğinizde mutlaka ışığı açmaya çalışırsınız. Çünkü hiç tanımadığınız bir objeyi karanlıkta bulamazsınız.

Karanlıkta en renkli objeler bile “siyah” görünür. Çünkü renkler karanlıkta varlığını yitirir. Beyaz bir bina gündüz beyazken gece o binaya hangi renkteki ışığı yansıtırsanız o renk görünür. Binaya kırmızı ışık tutun bina kırmızı, mavi ışık tutun mavi görünür (Kalfagil, Sabit, 1998, 27.)

Renklerin farklı ışık altında farklı göründüğünü çok iyi biliriz. Mağazaya sözgelimi bir pantolon almaya gittiğimizde ödeme yapmadan önce bir de gün ışığında ürünü görmek isteriz. Buna ihtiyaç duyarız. Tezgâhtardan izin ister, ürünü kapının dışına çıkarmaya çalışırız. Bu davranışlar bilimsel olarak değil belki ama deneyimlerle edinilmiş bilgilerin sonucudur. Çünkü spot ışıklarının altında renkler kendilerini doğru olarak göstermezler. Lacivert bir kumaş spotların altında pekalâ siyah ya da mor görünebilir. Eve geldiğimizde ummadığınız bir renkle karşılaşabiliriz. Yine biz kadınlar makyajımızı çok ışık altında ya da loş ışık altında yapmamaya çalışırız. Aksi halde sürpriz sonuçlarla karşılaşabiliriz.

….

Spektrum: Beyaz ışık olarak algıladığımız ışık aslında homojen değildir. Bir prizma ya da spektrumdan bu ışığı ayrıştırdığımızda değişik dalga boylarında ışıkların bulunduğu değişik renkler ortaya çıkar. Tayfı ilk olarak bundan 330 yıl kadar önce Ishac Newton ayırmayı başarmıştır. Renklerin dünyasına ilk olarak Newton girmeyi başarmıştır (1670). Ortaya mor, lacivert, mavi, yeşil, sarı, turuncu, kırmızı çıkmıştır.

Yazının tamamı için bu bağlantıyı ziyaret edebilir ve bu örneği inceleyebilirsiniz.

…

Fotoğrafçıların, grafik tasarımcıların, ressamların, renk seçicilerin, yönetmenlerin, fotoğraf editörlerinin, haber fotoğrafçılarının, kurgucuların, imaj yaratıcılarının kısaca görsel iletişimi meslek veya uğraş alanı edinenlerin mutlaka rengin bilinçaltındaki yansımasını bilmeleri gerektiğine inanıyorum. Her renk bir göstergedir. Yananlamda soyut birtakım şeyler ifade ederler. Bir fotoğrafçı renklerin çağrışımlarını ne kadar çok bilirse o kadar yananlamı güçlü fotoğraflar çekebilir. İmgeler, şekiller, işaretler, beden dili, duruş şekli, kodlar gibi renkler de fotoğrafçıya zengin görsel bir evren sunar. Önemli olan bu kodları çözebilmektir.

…

Renklerin bireylerin çeşitli psikolojik dürtü, güdü ve ihtiyaçları üzerine de etkili olduğu, yapılan çeşitli deneylerle ortaya çıkartılmıştır. Örneğin açlık duygusu üzerinde turuncu, kırmızı ve sarının iştah artırdığını; mavi, türkuaz ve yeşilin susuzluk duygusunu arttırdığı, kırmızının ve eflatunun cinsellik güdüsünü arttırdığı, pastel tonların annelik ve şefkat duygusunu çağrıştırdığı, mavi ve yeşilin sessizlik, sükunet duygusunu arttırdığı saptanmıştır. Yapılan çeşitli araştırmalarda, mor, kırmızı, altın sarısı ve siyah gibi renklerin prestije önem veren kişiler tarafından tercih edildiği görülmüştür. Günümüz çağdaş ve modern tüketici grupları tarafından da metalik renklerin tercih edildiği saptanmıştır. Renklerin reklam uygulamaları açısından diğer önemli etkileri ise şöyle belirlenebilir: Ürünün fark edilme ve tanınmasını, okunaklılığının arttırılmasını, ürüne kimlik kazandırılmasını, reklâmın ikna gücünün arttırılmasını, ürünün tanınmışlığının arttırılmasını sağlamaktadır. (Teker 2003:81)

…

Yazının tamamı için bu bağlantıyı ziyaret edebilir

Öğr. Gör. Tülay Çellek RENK ile ilgili olarak;

Bir görme olayında :

* Işınların göze gelmesi ——————————————————-Fiziksel

* Bu ışınların karşısında gözde ortaya çıkan işlemler ————— Fizyolojik

* Cismin beyinde algılanması ———————————————– Psikolojik bir olgu olarak ortaya çıkmaktadır.

Çeşitli renk duyguları oluşturan ışınların dalga boyları farklıdır. Kırılma açısı en küçük olan ışın kırmızı, en büyük olan ışın mordur.( güneş tayfında izlenen sıra ) Renkli boyaların aynı oranda karıştırılmasıyla siyahlığın olmasına karşın, renkli ışınların aynı oranda bir araya gelmesiyle beyazlığın oluşması ışık ve boyanın bünyelerinin farklı olmasından kaynaklanır. Renklerin tümünün bir araya gelmesiyle ortaya çıkan beyazlık ve siyahlık aslında renksizliktir. Gerek siyah, gerekse beyaz renk olarak anılmazlar, nötr renklerdir.

…

yazının devamı için bu bağlantıdan faydalanabilirsiniz.

[s5prin]

Tebrik ederim Ceyhun,

Hiçbir newsletter email üyeliği olmayan biri olarak, web sayfanı 4. RSS feed'i olarak browser'ıma ekledim.

[jasumin]

Ben de ekledim.Devamını bekliyoruz

[Ceyhun Aksan]

s5prin, jasumin
Ben teşekkür ederim

[David Wenham]

web de renk kullanırken ben şöyle nbir yöntem de kullanıyorum, acaba farklı Pc lerde standart görüntü elde etmek için bir faydası var mıdır? Yöntem şu: diyelim ki kullanmak istediğim renk #78fa94, ben bunu #78fa94 şeklinde değil de 77ff99 , yani #7F9 şeklinde yuvarlıyorum. Belki ilk renkten briaz farklı sonuç elde ediyorum, ama daha keskin bir renk kodu elde ediyorum. Böylece farklı Pc lerde farklı render edilmeyeceğini düşünüyorum, yanılıyor muyum, yoksa bir faydası olabilir mi?

[Ceyhun Aksan]

David Wenham tarafından gönderilen mesaj:

web de renk kullanırken ben şöyle nbir yöntem de kullanıyorum, acaba farklı Pc lerde standart görüntü elde etmek için bir faydası var mıdır? Yöntem şu: diyelim ki kullanmak istediğim renk #78fa94, ben bunu #78fa94 şeklinde değil de 77ff99 , yani #7F9 şeklinde yuvarlıyorum. Belki ilk renkten briaz farklı sonuç elde ediyorum, ama daha keskin bir renk kodu elde ediyorum. Böylece farklı Pc lerde farklı render edilmeyeceğini düşünüyorum, yanılıyor muyum, yoksa bir faydası olabilir mi?

3 basamaklı kullanımda aslında değişen bir özellik yok, sadece kısaltmalı kullanım sağlamış olursun ve o renge ait orta değerleri elde edersin.

Yani #7F9 kullandığında R - G - B değeri olarak R(7) - G(F) - B(B) olmuş olur bu da #77FF99`a denk gelir. Yani iki kullanımda da aynı sonucu elde etmiş olursun, bunun dışında rgb(77,FF,99) kullanımı da aynı sonucu verecektir. % değeri ile de renk belirleyebilirsin.

Bu arada belirtmek isterim sadece rgb türü yerine cmyk, rgb a (alpha channel), hsl, hsla (alpha channel) kullanımları da mevcuttur ancak şimdilik alpha channel kullanımı css3 standartıdır.

RENK Değerlikleri ve Kullanımları
http://www.w3schools.com/css/css_colornames.asp
http://www.w3schools.com/css/css_colors.asp
http://www.somacon.com/p142.php
http://html-color-codes.com/
http://www.quackit.com/css/css_color_codes.cfm
http://www.quackit.com/html/hex_color_codes.cfm
http://www.december.com/html/spec/colorcodes.html
http://www.december.com/html/spec/color.html

CSS 3 Renk Uygulamaları
http://www.w3.org/TR/css3-color/
http://en.wikipedia.org/wiki/Web_colors

[onurkuru]

yazı çok güzelmiş eline sağlık

[Ceyhun Aksan]

Konu hakkında hazırlanmış ve oldukça başarılı bir şekilde araştırılmış hoş bir yazı.

http://www.elogodesign.com/color-matching-guide/

[ComeZ]

Tasarıma yeni yeni adım atıyorken , bu kadar seçme ve değerli bilginin bir arada bulunduğu bi yazıyla karşılaşmam benim için büyük bir şans oldu diyebilirim , teşekkürler

[Muptela]

Çok güzel bir döküman hazırlamışsın Ceyhun arkadaşım çok teşekkür ederiz. Websitenede göz attım gerçekten çok güzel renk seçimleri yapmışsın.