[kuduk]

Bu makale dsl internet erişim hizmetinin Ağustos 2007’den itibaren aynı fiyata çok daha yüksek kapasite ile sağlanması ile, bireysel girişimci ve küçük ölçekli işletmeler için oluşabilecek fırsatları konu edinmektedir.

Bilişim evreni 3 yasanın etkileşimi içinde evrilir(*):

• Moore Yasası (İşlemci gücü): Her 18 ayda bir mikroişlemciler (işlemci) gücünün ikiye katlar.
• Gilder Yasası (Bant genişliği): Her 4 ayda bir iletişim sistemleri kullandıkları toplam bantgenişliğini ikiye katlar.
• Metcalfe Yasası (Ağın değeri): Ağ ortamının değeri toplam kullanıcı sayısının karesi ile ilişkilidir.

Bunlardan özellikle Moore yasası donanım ile ilgili kaynaklarda sıklıkla konu edinilen ve varlığını diğer yasalardan çok daha fazla hissettiğimiz yasa olmuştur. Moore yasası kadar etkili diğer bir yasa ise Gilder’ın bant genişliğinin artışına yönelik varsayımıdır. Bu varsayım özellikle sağlıklı ekonomilerin hüküm sürdüğü topraklarda kendini oldukça iyi hissettirmiştir. Servis satın alanlar bu yasayı daha kaliteli ve ucuz hizmet almak üzere dayanak olarak benimsemişlerdir.

Ülkemizde internet servis sağlayıcılarının içinde bulunduğu şartlar (öncelikle politik takiben ekonomik)ın etkisi ile böyle bir yasanın varlığını ancak literatürden takip etmek mümkündür. Yakın zamanda internet pazarı sağlığına kavuşmaya yönelik bir niyet takınmıştır. dsl servisi ile sağlanan internet hızlarındaki bedelsiz artışlar kullanıcı tarafından kabul edilmiştir.

Bu gün itibari ile sunulan hizmeteki ucuzlama ve servis kalitesindeki artış o kadar yüksek oranlardadır ki bu ivmeyi kazanca çevirmek üzere fırsatların oluşması muhtemeldir. Özellikle sektörde bireysel olarak çalışanlar ve küçük işletmeler için aşağıdaki kehanetler önem kazanmaktadır.


Donanım Üzerine

1. İşlemci gücü:
Son birkaç yıldır kişisel bilgisayarların sınırları sadece oyunlar tarafından zorlanmaktadır. İşlemci hızları nerede ise 3 ghz hızına kilitlenmiştir. Donanım geliştiriciler işlemci teknolojisini bellek veri yolunu geliştirerek güncellemektedir. Üreticiler son kullanıcının görme duyusunu hedef alan yeniliklerle ekran kartlarına odaklanmışlardır. Halen kullanmakta olduğumuz işlemciler aynı anda birden fazla web statik web sayfasının ekrana getirilmesinde zorlanmasalar da, birden sıkıştırılmış video verisinin gösterimi ziyadesi ile kişisel bilgisayarlarımızı zorlamaktadır (1). web tarayıcılarımızla eş zamanlı olarak web sayfalarına erişmekte yaşadığımız rahatlığı video uygulamalarında hissetmek oldukça zordur. video uygulamalarındaki artış orta vadede kişisel bilgisayarların yenilenmesi sonucunu doğuracaktır.

2. Geniş monitörler ve ses sistemleri:
Artan bant genişliği ile kullanıcının görüntü seviyesindeki kalite artışını algılayarak daha kaliteli ve geniş monitörlere yönelecektir. 15 – 17 inch ekran kullanımı giderek azalacak ve kişisel bilgisayar kullanıcılarını monitör yenileme sürecine taşıyan bir dinamizm oluşacaktır. Aynı gelişlimi online olarak dinlediğimiz müzik kaynakları içinde hissediyor olacağız. Muhtemelen bu kalite artışı kendisini ses sistemlerinde satışında gösterecektir.

3. veri saklama ürünleri:
Dosya paylaşım siteleri ve p2p ağ kullanıcıları (sınırlı maddi kaynağa sahip oldukları müddetçe) öncelikle DVD medyalara yönlendirecektir. Bu acil ihtiyaçlar piyasada boş medya fiyatlarının fahiş artışına yol açabilecek olsa da nihayeti ile 1 TB disklerin satın alınabilir olması ile medya fiyatları sükunet kazanacaktır.

4. Diskler:
Öncesine göre 4 kat daha hızlı dolacak olan diskler kısa vadede kullanıcıları harici disk depolama ürünlerine yönlendirecektir. Takiben TB seviyesindeki dahili diskler standart olarak her PC ile birlikte gelecektir.


Yazılımlar

1. p2p Yazılımları:
Her hangi bir sınırlama olmadığı müddetçe son kullanıcılar halen yoğun olarak kullandıkları paylaşım yazılımlarını kullanmak üzere bu yazılımları kullanmayan diğer kullanıcıları etkileyeceklerdir.

2. Dosya paylaşım yazılımları ile IM entegrasyonu:
Orta vadede Hotmail, gmail ve yahoo gibi IM ve diğer kişisel servis sunan servisler IM istemcileri ile dosya paylaşımına imkan sağlayacaktır. Ancak bu etki Türkiye’deki gelişmelerden çok dijital lisans yönetimi ile ilgili düzenlemelere bağlıdır. Bu uygulamanın ilkel örnekleri (Arkasında bir dosya paylaşım sitesinin barındırma hizmetinin bulunduğu bir im kullanıcısı gibi rapidshare@hotmail.com gibi) ile bir şekilde kısa vadede karşılaşıyor olacağız.

3. Dosya indeksleme yazılımları:
İndirilen dosyalardaki artış son kullanıcının etkin bir arşiv ve indeks yönetimini gerektirecektir. Bu fonksiyonun Microsoft Vista’nın kabiliyetleri ile sağlanıp sağlanmadığı tartışamaya açıktır. Ancak XP kullanıcıları için işletim sisteminin sunduğu etkin bir metot bulunmamaktadır. Halihazırda mevcut olan bu yazılımlar yerli kullanıcılar için daha da yaygınlaşacaktır.

3. Streaming kaydediciler:
Bir şekilde internet üzerinde stream edilen ses ve video görüntüsünün diske offline olarak kullanılmak üzere saklanması, içeriğin bir anlamda kopyalanmasına yönelik ciddi bir ihtiyaç oluşacaktır. Her ne kadar bu ihtiyaç bugünde var olsa da, 256 kbit hız ile stream edilen bir içeriğin önce izlenip sonra kaydedilmesi eziyet haline gelmektedir. Ürün ailesinin ülkemizde yaygın kullanımı bu süreç ile gelişecektir.

4. QoS Yazılımları:
Dünya internet trafiğinin %60’nı halen video trafiği oluşturmaktadır(2). Bu rakam video verisinin ağ üzerinde aktarılırken diğer uygulamalara ait trafiğin aktarımdan ne kadar etkilenebileceğini de göstermektedir. Uçtan uca servis kalitesi sağlamak üzere sunucudan istemciye kadar bir önceliklendirme yapacak iletişim metodunun (protokolün) belirlenmesi ve bunun uygulanması, servis kalitesinden ödün vermeyecek internet kullanıcılarının uzun vadede taleplerini karşılayacaktır.

5. Oyunlar:
Sınırlamalardan ortaya çıkan web tabanlı oyunların uygulama altyapıları görsel etkileşimi videoya çevirmek ve katılımı artırmak için yenilenecektir. Şüphesiz Microsoft bize yeni ürünler sunacaktır (**).

6. Konuşma ve anlamaya yönelik uygulamalar:
Orta vadede herhangi bir nedenden (özürlüler, yetersiz bilgisayar bilgisi, tembeller) dolayı sınırlamaya sahip internet kullanıcılarının şu an mouse ve klavye olan etkileşimlerini merkezi uygulamalara sesle yaptıracak olan uygulamaların geliştirilmesi gündeme gelecektir. Bu tür uygulamalar global anlamda bulunsa da, yerli öncüllerini de sanırım yakın zamanda görmek mümkün olacaktır.

7. Push uygulamalar:
Özellikle video içeriğin televizyon misali kullanıcıya sunulmasını sağlayan ve kullanıcıyı bilgisayar ile etkileşimden uzak tutarak içeriği (reklamlar ile) tüketmesini sağlayacak uygulamalar yaygınlaşacaktır.


web Uygulamaları

1. Destek yazılımları:
Sıkıştırma, imzalama veya şifreleme amacı ile kullanılan masaüstü yazılımların online kullanımı ve katma değerli diğer hizmetlerin (internet üzerinde diskte saklama) paket halinde birlikte sunulması daha rahat ve kolay olacaktır. Kişisel bilgisayarların sınırlı disk kapasiteleri de dikkate alınınca cazip kotalar (birkaç yüz GB) ile bunların internette işlenmesine ve hatta saklanması tercih edilebilir.

2. Tarama uygulamaları:
Ciddi şirketlerin web tarayıcı üzerinde sundukları online scannerlara daha fazla ihtiyaç duyulacağı açıktır. Offline bir uygulamayı sürekli güncellemek üzere artık hayatımıza yerleşen web tarayıcıdan bu hizmeti beklemek birçok kullanıcının kolayına gelecektir.


Servisler

1. Barındırma servisleri:
Son kullanıcıların bant genişliğinin artışından en çok etkilenecekler barındırma hizmeti sağlayanlar olacaktır. Son kullanıcı nispeten yavaş bir servis sağlayıcıyı çok daha hızlı algılayacak ve tahammül sınırları içinde uygulamanın cevap vermesini bekleyecektir (***).

Düzenleme yerli servis sağlayıcılar için milat olacaktır. Yakın zamanda kalitesiz ve yetersiz hizmet sunan servis sağlayıcılar birer birer pazardan çekilecek, gerçek anlamda bu işe yatırım yapmış, artan talebi karşılamak üzere altyapısını geliştirmiş, sadece disk alanını genişleterek değil işlemci kapasitesini de ciddi olarak gözden geçirmiş servis sağlayıcıların piyasada kalabildiğini beraber göreceğiz. Çünkü birim zamanda eskiden 1 etkileşim yapan kullanıcının artık birim zamanda 4 etkileşimde bulunabilme ihtimali olacaktır. Bu bant genişliğinin 4 kat daha fazla tüketilmesinin yanında, işlemcilerinde birim zamanda 4 kat daha fazla işleme cevap vermesi anlamına gelecektir.

2. video servisleri
En kolay ve zevkle tüketilen işitsel ve görsel içerik gerçek anlamda yerel pazarı kısa vadede ele geçirecektir. Bu uygulamalar video paylaşım siteleri şekliden kendini gösterecek, zamanla halka açık çeşitli noktalara yerleştirilmiş kameralardan sağlanacak profesyonel olarak işlenen servislere yönelecektir.

3. Uzaktan yardım servisi
Herhangi bir yazılım sorunu ile bilgisayar fonksiyonlarına erişemeyenlere destek sağlamak üzere uzaktan sağlanan yardım hizmetlerinin deneme amaçlı da olsa orta vadede piyasaya sunulabilir. Bu servis bir startup medyası ile donanımdan bağımsız olarak kişisel bilgisayara dsl ağ ile erişimi sağlayacak ve gerekli müdahaleleri mümkün kılacaktır.

4. Eğitim servisleri:
Bugüne kadar etkileşimli eğitim programlarından ticari anlamdan öngörülen başarı elde edilemese de önceleri ücretsiz, sonraları uygun bir kazanç modeli ile sunulacak profesyonel eğitim hizmetlerinin yaygınlaşacağı varsayılabilir. Bu servisler ürün tanıtımları, mesleki ve teknik eğitimler veya hayata yönelik çözümler (http://lifehacking.net/) ile kendini gösterecektir.

5. Bir fırsat olarak Outsourcing
Kritik olmayan sistem yönetim ve destek servislerinin bireysel çalışanlarca evlerinden gerçekleştirilebileceği bir çok dokümanda altı çizilen bir husustur(5). Ülkemizde sahip olduğu atıl ve düzensiz bilişim iş gücünün bir platform altında birleşerek gerekirse uygun sertifikasyon ve belgelendirme aşamaları ile yerli ve yabancı işletmelere destek verebilmesi yeni bir iş alanının doğması demektir. Sağlanacak alan istihdam teknik destekten, kullanıcı yönetimine, pazarlamadan, doküman üretimine, güvenlik amaçlı izlemeye veya sayısal veri işlemeye kadar çeşitli alanlara uzanabilecektir.

6. Günlük servisleri:
Halen (blog ve videoblog formlarında) ilkel örneklerini gördüğümüz günlükler uzak gelecekte son kullanıcıları vazgeçilmez etkileşim kaynağı olabilir. Her yapılanın bir şekilde kayıt altına alındığı ve uygun formatta internette paylaşıma açıldığı bir hayat tarzı sadece bilimkurgu romanlarının veya sinema filmlerinin (The Truman Show - 1998) değil popülerliğin de baş tacı olabilir (A killer app borning) .


İçerik

1. Videonun üstünlüğü:
Bant genişliğinin artarak internet erişim hizmeti fiyatının cazip hale gelmesi; yerli video içeriğinin cazibesini oldukça artıracak ve videonun televizyon kültürünün de etkisi ile diğer tür içeriklere olan üstünlüğü tartışmasız hale gelecektir.

2.Görsel Kalite
Artan bant genişlikleri son kullanıcının analog televizyon yayınlarından alışmış olduğu kalitede görsel veriyi tüketmesine imkan sağlayacaktır. Bu eşik sınırlamalar nedeni ile düşük kalitede saklanan görsel içeriğin dijitalize edilmesi veya yeniden üretilmesi anlamına da gelecektir.

3. İnternet Reklamcılığı:
Scripting dillerinin sınırlı kapasiteleri ile etkileşim cazibesi oluşturan geleneksel internet reklamları içeriğe gömülü olarak sunulmaktadır. Özellikle görsel içerikle sunulacak reklamlar (video editing işleminin nispeten pahalı ve geri dönüşümsüz bir iş olması nedeni ile) spot klipler formunda olacaktır.


Eğilimler

1. Mobil uygulamaların sapması:
Sabit bilgisayarlar için hazırlanan ve nerede ise mobil uygulamalardan 50 kat daha geniş ağ ortamına dikkate alınarak hazırlanan sabit uygulamalar ile mobil uygulamalar arasındaki tasarım ve teknoloji farklılığı giderek artacaktır. Bu durum orta vadede sabit uygulama geliştiricilerinin mobil uygulamalar için yetersiz olması ve mobil uygulama geliştiricilerin önem kazanması ile sonuçlanacaktır.

2. Kullanıcı arayüzlerinde etkileşimin azalması:
Uzun vadede görsel ve işitsel bilginin hızlı tüketimine dayalı video içeriği, gerçek zamanlı etkileşimli içeriği yutacaktır. Halihazırda oldukça zahmetli bir üretim sürecine ve iterasyon sonucu yüksek işlemci tüketimine dayanan gerçek zamanlı etkileşimli içerik kolaylıkla terk edilebilecek veya belirli tip kullanıcılar için cazip halde kalacaktır.

Özet ile ülkemiz bilişim ve iletişim sektörünün sunmuş olduğu iş fırsatlarına hazır olma (****) bakımından 122 ülke içerisinde 52. ci sıradadır (4). Geçtiğimiz 10 sene içerisinde ülkemizde sabit internet erişim hizmetinin yaygınlaştırılması nerede ise tamamlanmıştır. Diğer ülkeler ile rekabet edebilir hizmetleri üretmek için; kalitenin artırılması ve maliyetlerin düşürülmesi önem kazanmaktadır. Geç başladığımız yarışa bir an önce katılarak kabul edilebilir bir başarıya erişmek için yerel ve global fırsatların ve eğilimlerin dikkate alınması önemlidir.


Referanslar:

1. Kişisel bilgisayarlardaki darboğaz:
http://www.candsl.com/~bierman/bandwidth.php

2. video trafiğinin boyutları:
http://www.nortel.com/corporate/news...ple_issue4.pdf

3. Outsourcing
http://yaleglobal.yale.edu/about/pdfs/unctad.pdf

4. 2006-2007 NRI Sıralaması
http://www.weforum.org/pdf/gitr/rankings2007.pdf


Dipnot:

* Bilişim evrenin etkisinde olduğu belirtilen diğer yasalar için George Gilder’ın "The Twenty Laws of the Telecosm” adlı makalesine bakınız:
http://www.kurzweilai.net/meme/frame.../art0004.html?

** Silverlight : http://silverlight.net adresinden ayrıntılı bilgi edinilebilen platform sayesinde Microsoft kullanıcı etkileşimini programlama birikimi ile birleştirmek istemektedir.

*** Uygulamalarda tahammül sınırları (0.1 sn, 1 sn, 10 sn seviyeleri) için : Miller, R. B. Response time in man-computer conversational transactions. Proc. AFIPS Fall Joint Computer Conference Vol. 33, 267-277., 1968

**** NRI: http://en.wikipedia.org/wiki/Networked_Readiness_Index

[mbd5200]

güzel bir yazı.. teşekkürler

[eneskbc]

Gerçekten harika bir makale olmuş. Tebrik ederim.

[kuduk]

mbd5200 tarafından gönderilen mesaj:

güzel bir yazı.. teşekkürler

ilginizden dolayı ben tesekkur ederim.

[kuduk]

eneskbc tarafından gönderilen mesaj:

Gerçekten harika bir makale olmuş. Tebrik ederim.

cesaretlendirici yorumunuzdan dolayi ben tesekkur ederim.

[FikretAkın]

@kuduk gerçekten çok güzel bir makale olmuş.

Benim Ocak 2007 de katılmış oldugum bir seminerde degerli hocamız bahsetmişti. Yakın gelecekte internetten dosya paylaşımı seviyesi yeni yatırımlarla artıcak diye. Bence bu yatırımlardan biri de Turk Telekom' un TTnet servisinin yapmış oldugu hız arttırmasıdır.
Yine bunlardan biri olarak Microsoft Live SkyDrive uygulamasıdr.

[kuduk]

FikretAkın tarafından gönderilen mesaj:

@kuduk gerçekten çok güzel bir makale olmuş.

Benim Ocak 2007 de katılmış oldugum bir seminerde degerli hocamız bahsetmişti. Yakın gelecekte internetten dosya paylaşımı seviyesi yeni yatırımlarla artıcak diye. Bence bu yatırımlardan biri de Turk Telekom' un TTnet servisinin yapmış oldugu hız arttırmasıdır.
Yine bunlardan biri olarak Microsoft Live SkyDrive uygulamasıdr.

tesekkur ederim, Microsoft Live SkyDrive'ı daha önce duymamıştım bu sayede inceleme imkanım oldu sağolun. lakin servisin turkiye de sunulmadiginin da altini cizmek isterim.

[FikretAkın]

tesekkur ederim, Microsoft Live SkyDrive'ı daha önce duymamıştım bu sayede inceleme imkanım oldu sağolun. lakin servisin turkiye de sunulmadiginin da altini cizmek isterim.

Sanırım servis Türkiye' ye beta aşamasından sonra geçicektir.

Ama şu da bir gerçekki artık internetsiz bir hayat düşünülmüyor, bir çok yatırımcı bu yönde yeni uygulamalar ve servisler çıkartmaktadır.

[mirturk]

Gerçekten çok faydalı bi makale. Önümüzdeki zamanlarda neler olacağını daha iyi biliyoruz artık.