[T.M.R]

IDN: Internationalized Domains Names

yani uluslararası domain isimleri gibi bir kavram. bu konuyu merak ettim, çünkü sedo.com da satılık domainler içerisinde bu tarz domainler olduğunu gördüm. café.com gibi..

Türkiye'de de benzer bi uygulama başlamıştı yakın zamanda. Ancak bildiğim kadarıyla bu uygulama .tr uzantılı domainler için geçerli..

Bu konu hakkındaki bilgilerimizi paylaşabilirsek, benim gibi meraklı kişiler için yol gösterici olacaktır.

Mesela,

- Bu domainlerin fiyatları nedir ve nerelerden alınabilir
- Bu domainlerin getireceği yararlar nelerdir

• domain sonradan satılmak istense
• web sitesi yapılsa

gibi sorular ilk anda benim merak ettiğim şeyler..

[erdinç]

Sedo'daki idn'lerden haberimiz. var.

Adamın biri fìx.com domainini 46 bin dolara sattı açık arttırmada ama küçük bir sorun var. Doamin fix.com değil f ì x.com yani i yerine ì kullanılmış. Buna benzer en az 10 tane sorunlu satış oldu. vìsa.com domaini bile geçenlerde sedoda satıldı.

Bu konuda açtığım konuya bakabilirsiniz:
http://www.namepros.com/domain-name-...ains-like.html

Ben bir domain yatırımcısıyım. IDN konusunu size şu şekilde anlatayım. Turkiye.com yerine Türkiye.com domaini kayıt edilebilir. Diğer taraftan aslında kayıt ettiğiniz domain Türkiye.com değil ama xn--trkiye-3ya.com domainidir.

IDN çevirici burada var:
http://mct.verisign-grs.com/conversi....com&type=UTF8

Türkiye.com domaini (ü ile) geçenlerde sanırım 10 bin dolar civarı satıldı. İsterseniz bir girip bakın ne göreceksiniz. Giremezseniz sorun değil o zaman xn--trkiye-3ya.com girmeniz lazım.

Deniliyor ki IE yeni versyonları çıkınca programcık indirmeden girmek mümkün olacak. Peki ya klavye ne olacak? Benim klavyemde ü harfi yoksa ben ne yapacağım? Yurtdışında yaşıyorsam orada bir internet kafeye gidince veya iş yerime gidince ü harfi olmazsa ne yapacağım? xn--trkiye-3ya.com mi yazacağım? Hadi diyelim ben ü harfi için kısayol tuşlarını ezberledim peki İngiliz arkadaşım siteye girmek isterse ne olacak?

Hatta Türkiye'de yaşayan yabanılar var. Onlar da Türkçe klavye kullanmıyor. Onlar ne yapacak? İstanbul'da yabancı bir şirketle görüşmeye gitsem bize şu yaptığın siteleri göster bakalım deseler orada adamları kalşısında rezil mi olacağım?

Dağcılık.com sitesi bana ait olsa bir yurtdışı gezi yaparken kendi siteme nasıl gireceğim? Kendi sitemi yabancı birine nasıl yazıp vereceğim? xn--dagclk-s9ab şeklinde mi kullanayım?

Ben sana bir siteden bahsederken şu ismi versem yaz bir kenara desem ne dersin: ссылка.com (rusça IDN). Bunu bir kağıda yazabilir misin? İşte bizim Türkçe karakterler de anlamayana böyle Rusça gibi geliyor. Klavyede yazmayı bırak kağıda bile yazamadığın site isimleri olacak. xn--vesaire diye yazman lazım.

Peki Turkiye.com domaini dururken Türkiye.com domaini gelince ikisi de aktif siteler olunca o zaman ne olacak? Kullanıcıların kafası karışmayacak mı? Sahte siteler artmayacak mı?

Gördüğünüz gibi IDN konusu sorunlarla dolu. Ben size bu işin hikayesini kısaca anlatayım. IDN japonca, çince vb. diller için yani alfabesi olmayan diller için düşünüldü. Onlarda alfabe yerine heceler var. Birkaç bin hece var. Kullanıcılar klavyede tuş kombinasyonları ile bu heceleri yazıyor. Yani uzakduğu dilleri için IDN çok kullanışlı. Onlar zaten takla atıyordu şimdi işleri kolay olacak. Diğer taraftan bütün diğer latin dilleri için (örneğin almancada ü ve ö var) bu IDN olayı tamamen bir sorun yumağı oldu.
Bu işin içinde biri olarak size şu kadarını tavsiye ederim: uzak durun. Bu enayi tuzağıdır. IDN doğmadan ölmüş bir proje. Bunu acemilere süsleyip pazarlıyorlar. .mobi de aynı şekilde enayi tuzağıdır.

[T.M.R]

verdiğin bilgiler için teşekkürler marcel.. şimdi konuyla ilgili daha çok aydınlandım.

ancak, tüm bu olumsuzlukların yanında olumlu taraflarınıda görmek gerekir sanırım.. yani insanlar kendi dillerinde kendi harflerinde yazmak isterler adreslerini, en azından ben isterim.. turkiye.com yerine türkiye.com u daha çok benimserim mesela.. ve yine bir alman için koln.com yerine köln.com şeklinde kullanmak bir tercih sebebi olacaktır.

Yani bunu yerel bi fırsat olarakta görebiliriz bence..

işin "fake" kısmından hiç bahsetmiyorum tabii ki (f ì x.com gibi).

kısacası, kendi dilindeki kelimeleri, isimleri kullanmak başlangıçta biraz karmaşa getirsede, ileride daha etkin ve yaygın kullanım alanı oluşturabilir ve geleceğe yönelik iyi bi yatırım olabilir diye düşünüyorum. türkiye.com'un 10bin dolar civarına satılmasıda bunu destekliyor sanırım..

[06 londra]

Gercekten cok iyi aciklamissin marcel tebrikler
Benim dusuncem turkce karakter gelince isler karismaktan oteye gitmez mesela benim klavyemde de turkce karakter yok, ancak soyle olabilir bir yerel firma yani sadece Ankara'da hizmet veren veya sadece Turkiye icinde hizmet veren bir sirket ya da kisisel site olursa olabilir. Bunun disindaki siteler icin kabusa donusur zaten marcel cok iyi aciklamis

[erdinç]

domain piyasası borsaya çok benziyor. Büyük oyuncular ve küçük oyuncular var. Örneğin kayıt şirketleri var. Bunlar büyük oyuncular. Bir de bu işe girip hemen para kazanmak isteyen acemiler var. Bunlar da küçük oyuncular.

Konular önemli değil. Baheneler önemli değil. Nasıl yapıldığı da önemli değil. Önemli olan tek şey var. Büyük bir balon şişirilir ve balon küçük oyuncunun elindeyken patlatılır. İşte .mobi uzantısı böyle bir balondur. IDN domainler yine başka bir balondur. Yakında çıkacak .xxx uzantısı başka bir balondur.

Her balon milyonlarca doların büyük oyuncuların cebine girmesi demektir. internet alan adları konusunda yetkili olan kurum icann isimli bir kurumdur. icann ilk başta birkaç gönüllünün bir araya geldiği küçük bir dernekti. Bu konuda yetkiyi Amerikan Ticaret Bakanlığı icann kurumuna vermiştir. Onlar da herkesi memnun etmek için çok ilginç stratejiler izliyorlar. En büyük stratejileri hiç bir şey yapmamak olarak özetlenebilir. Bütün konuları kendi haline bırakıp piyasanın büyük oyuncularının konuları pişirip önlerine getirip sonra da baskı yapmalarını bekliyor icann.

Şu an internet alan adı uzantılarında büyük bir karışıklık yaşanmaktadır. Uzantılar çok fazla oldu ve işin tadı kaçtı. Diğer taraftan paraya doymayan kurumlar daha da çok uzantı olsun diye bastırıyorlar. IDN işte böyle bir ortamda çıktı. Ortada IDN satıcıları var. Ne zaman kötü bir laf edilse hemen savunmaya geçerler.

IDN tarihteki tutmayan buluşlara çok benzer. Uzun zaman önce şapka gibi kafaya giyilen bir şemsiye icat edilmişti. İşte IDN böyle delice bir buluştur.

[s5prin]

marcel muhtemelen söylediğin herşey büyük oranda doğru ama domain konusunda acemi, internet kullanıcısı olarak tecrübeli biri olarak ben artık internetin şu .com, .net, .org tekelinden çıkmasını istiyorum.

Yani pek çok muhabbet hatırlarım arkadaşlarımla içki içerken "abi şöyle birşey yapalım bak çok matrak olur", hemen ardından ".com var mı önce ona bakmak lazım!"...

Seninde söylediğin gibi çok fazla seçenek kararsızlığı getirir ve alışkanlıklara yönlendirir ama bundan da bir çıkış yolu olmak zorunda.

[erdinç]

Selamlar s5prin,

Söylediğin sorun yine kayıt firmaları yüzünden var. Şu şekilde anlatayım:

Kayıt firmaları normalde kullanıcıların kayıt yapmaları için aracı olan kurumlar. Yani sen bir domaini kayıt ediyorsun onlar da bu ismi merkezi listeye ekliyorlar yanına da kayıt sahibi olarak senin adını ekliyorlar. Ayrıca alan adı sunucu ile eşleştiği zaman bu eşleşmeyi kayıt altına alıyorlar.

Yani kayıt şirketlerinin (godaddy, isimtescil, register, turkticaret, namecheap vesaire) asıl iki görevi bu. 1. domain adı ve sahibi kayıt altına alınır 2. sunucu domain ile eşleşir (dns tayini).

Şimdi şöyle bir senaryo düşün: Sen ankara.com adresini kayıt ettirdin. Birkaç yıl sonra bilinmeyen bir nedenle kayıt yenilemedin. domain düşmesi lazım. Ne yazık ki o domain asla düşmez ve kayıt şirketi domaine el koyar. Aslında domaini kayıt şirketi bulmadı. Sen buldun. Gidip o şirketi seçtin sonra kayıt ettirdin. Diğer taraftan günümüzde kayıt şirketleri düşen domainlerin tamamını park edip 5-10 gün trafiğe bakıyorlar. Trafik iyiyse kendi fason şirketleri üzerine aktarıp park ediyorlar. Girip bak istiyorsan ankara.com adresine.

Şu an kayıtlı 83 milyon domain var. Bunlardan en az 10 milyonu birkaç büyük şirketin elinde park edilmiş durumda. En az 3 milyonu ise test aşamasında. Test kısa sürede bitiyor. BU rakam sana test olayının ne kadar yaygın olduğunu anlatabilir.

Olay şu şekilde oluyor. Kayıt şirketi domain düşmek üzereyken kendi üstüne yeniden kayıt yaptırır. Bu aşamada başkasının hiç şansı yok. Tapu müdürü sen öldükten sonra senin evini kendi üzerine alıyor diye özetleyebiliriz. Kayıt şirketi gerekli kayıt parasını (6.25 dolar) merkezi ofise öder (icann ve verisign). domain hemen park edilip trafik ölçülür. 5 gün dolmak üzereyken kayıt iptal edilir ve ödenen bütün para %100 olarak geri alınır. Çoğu zaman ikinci veya üçüncü 5 gün için yeniden kayıt yapılır. Bazı domainler için bu 5 günler aylarca sürer. domain ortalık malı olur. Hatta bazen bir şirket bğenmez ama bu sefer diğerleri trafiği denemeye başlar.
icann kayıt parasnı 5 gün sonunda yüzde yüz olarak değil ama küçük bir kesinti ile geri verse, örneğin 10 cent kesinti yapsa kayıt şirketleri milyonlarca domainin tadına bakmaz. Bu işleme piyasada domain tasting, yani domain tadımı diyoruz. Tadımcılar trafik olan bir domaini asla boşa düşürmezler. Domainler boşa düşmeyip şirketlerde biriktikçe kaliteli domainler azalır.

Kayıt şirketleri sadece düşen domainlein tadına bakmaz. Aynı zamanda hiç kaydedilmemiş domainleri de denerler. Bunun için çok sistematik çalışırlar. Örneğin 4 tane harfle yazabileceğiniz bütün dört harfli kombinasyonların sayısı 456.976 tanedir. Bu rakam şirketler için küçük bir rakamdır. Bu olasılıkların hepsini kayıt ettirip denerler.

456.976 kombinasyondan 356 bin tanesinin zaten kayıtlı olduğunu varsayalım. Demek ki 100 bin tane domaini sadece test etmek için 5 günlüğüne kayıt ettirip 625 bin dolar öderler ondan sonra bu parayı 5 gün sonunda yine geri alıyorlar. Aslına bakarsan 4 harflilerin tamamı her yıl birkaç kez elden geçer. Zaten 100 bin tane kalmadı. 55 bin civarı boşta kaldı şu an. Ortalama bir kayıt şirketinde 3-5 milyon dolar arası nakit olur ve bütün parayı bu işler için kullanırlar.

5, 6, 7 harflilerde daha teknik olarak çalışıyorlar. İnsanların arama yaptığı kelimeleri test ediyorlar. Konuşulan dillerde geçen kelimeleri test ediyorlar. Yahoo arama yapılan terimleri epey pahalıya satıyor. Burada 100 binden fazla terim söz konusu. Bu bilgiyi ben satın alamam. Sen de satın alamazsın. Çok pahalı olur. Yahoo'da en çok aranan 100 bin ifade nedir? İşte bu srorunun cevabını domain tadımcılar bilir. Yahoo'nun bu bilgiyi pazarlamak için kurduğu şirket overture.com şirketidir. Büyük firmalar bunlardan alıyorlar. Ayrıca domain kayıt şirketlerinde yapılan sorgulamalar takip ediliyor.

Her dil ortalama 30 bin kelime olsa bu çok küçük bir rakam. Test etmek için 188 bin dolar yeter. Zaten bütün parayı geri alıyorsun artı 5 gün süresince park gelirleri cebine kalıyor. Şu an İngilizce için 50 bin kelimeden bir tane bile .com boşta değil.

Hatta sadece bu işlemleri yapmak için kurulmuş kayıt şirketleri var. Kayıt şirketi olunca merkezi whois veribankasına doğrudan hızlı erişim sağlanıyor. Her gün binlerce değişiklik olan 83 milyon terimlik bir liste bu. Tadımcıların asıl yoğun çalıştığı konu kaydı dolan domainlerdir. Bunlar fazla araştırma gerektirmez.

Godaddy en büyük kayıt şirketidir. Herhangi bir domaini bu şirkette kayıt ettirirsen ve kaydı dolarsa önce godaddy o domaini park edip 65 gün boyunca dener. Beğerirse kendi alır. Beğenmezse tdnam.com isimli açık arttırma sitesinde satışa çıkarır.

Bütün sorun icann firmasının kayıt şirketlerinin kucağında oyuncak olmasıdır.